Mikroplastik stał się nieodłącznym elementem naszego życia. Spożywamy i pijemy go każdego dnia. Wdychamy wraz z powietrzem. Na dodatek możemy go wcierać w skórę wraz z ulubionym kremem. Spora część kosmetyków zawiera mikrodrobiny plastiku. Dowiedz się się jak go unikać i rozpoznawać pośród szeregu nazw składników.
 |
| KYtan/Shutterstock |
Temat mikroplastiku poruszałam już niejeden raz. W końcu
jest jednym z problemów najwyższej rangi dotyczącego całego świata. Stąd taktyka
wypierania ze świadomości nie jest w tym przypadku żadnym rozwiązaniem. Problem
nie zniknie, prawdopodobnie nigdy, nawet gdybyśmy przestali produkować plastik.
Mikroplastik to nic innego jak drobinki (mikro) plastiku.
Plastik w wersji mikro jest na tyle niewielki, że krąży w mojej czy też twojej
krwi. Tak drobny, że jest w stanie przeciskać się przez sieć oskrzelików. Pomimo
swoich niewielkich rozmiarów stanowi naprawdę poważny problem dla środowiska,
dla całych ekosystemów. Nie ma właściwie miejsca na świecie, do którego by nie
dotarł. Napiętnowaliśmy świat plastikowym odciskiem. Jest naszym westchnieniem,
które pozostanie na zawsze. Stanowi realny problem dla organizmów morskich,
które spożywają go w naprawdę ogromnych ilościach. Skazuje je na powolną śmierć
w głodzie. Wydaje wyrok na życie w męczarniach na skutek uwalnianych przez
plastik toksyn. My również spożywamy każdego dnia mikroplastik. Pijąc wodę. Jedząc
obiad. Nawet oddychając powietrzem jesteśmy na niego narażeni. Jednym słowem: Huston
mamy problem!
Po więcej informacji odsyłam do poprzednich postów, gdzie
szerzej omówiłam ten temat:
Mikroplastik – o co ten cały problem?
Tygodniowo zjadasz kartę kredytową!
Mikroplastik płynie w naszej krwi!
Mikroplastik od lat stosowany w kosmetykach
Zastanawiałeś się kiedyś czy używając ulubionego kremu do
twarzy nie wcierasz w siebie plastiku? W wielu kosmetykach w składzie pod
przeróżnymi oznaczeniami można znaleźć mikroplastik, który jest dodawany do
kosmetyków już od przeszło 70 lat! Gdy pierwszy raz o tym usłyszałam przeżyłam
ogromny szok. Bo po co tak właściwie dodawać plastik do kosmetyków? A jednak
okazuje się, że poza taniością ma całą masę innych zastosowań.
- Polimery i kopolimery akrylowe – charakteryzują
się dużą twardością oraz sztywnością -stanowi składnik lakierów do paznokci;
- Polietylen (PE) – za jego sprawą kosmetyki stają się
bardziej lepkie, wykorzystywany jako środek ścierny w peelingach;
- Polipropylen – wykorzystywany jako substancja ścierna
– w peelingach oraz pastach do zębów. Dodatkowo wpływa na konsystencję
kosmetyku i zwiększa jego objętość;
- Poliamidy (Nylon-12, Nylon-6) – właściwości
ślizgowe zwiększają gładkość kosmetyku i sprawiają, że lepiej rozprowadza się
po skórze; matuje skórę;
- Poliuretan – to substancja utrwalająca fryzurę
poprzez tworzenie na powierzchni włosów hydrofobowego filmu.
 |
| KYtan/Shutterstock |
Oznaczenia mikroplastiku w kosmetykach
Zgodnie z prawem Unii Europejskiej każdy kosmetyk musi
posiadać etykietę ze składem podanym w międzynarodowej nomenklaturze INCI (ang.
International Nomenclature of Cosmetic Ingredients). Skład INCI stanowi wykaz
wszystkich składników zawartych w kosmetyku. Na początku znajdują się
substancje użyte w największej ilości, a na końcu w najmniejszej. Wyjątkiem
tutaj stanowią substancje, które zostały użyte w stężeniach 1% lub poniżej. W takich
przypadkach nazwy mogą być wymienione w dowolnej kolejności, oczywiście po składnikach
w stężeniach większych niż 1%.
Spoglądając na etykietę ze składem, można za wiele z tego
nie zrozumieć. Tym bardziej gdy mamy do czynienia z kosmetykiem z naprawdę
długą listą składników (choć takich lepiej unikać, im krótszy skład tym
lepiej). Chcąc znaleźć w zawiłym świecie nazw substancji ukryty mikroplatik
trzeba liczyć się z różnorodnymi oznaczeniami i nazwami, które przedstawia
tabela poniżej.
Tabela 1. Mikroplastik w kosmetykach - oznaczenia i zastosowania
|
NAZWA INCI
|
NAZWA POTOCZNA
|
KOSMETYKI
|
|
Polyethylene
|
PE
Polietylen
|
Peelingi, pasty do zębów, odżywki do włosów, żele pod prysznic
|
|
Polypropylene
|
PP Polipropylen
|
Peelingi, pasty do zębów, odżywki do włosów, żele pod prysznic
|
|
Polyethylene, Terephthalate
|
PET, PETE
Politereftalan etylenu
|
Lakiery do paznokci, opakowania kosmetyków
|
|
Polyester, Polyester-1, Polyester-11
|
Poliester
|
Odżywki do włosów i paznokci, emulsje, kosmetyki do układania włosów, kosmetyki kolorowe
|
|
Nylon-12, Nylon-6, Nylon-66, Polyamid
|
Poliamid
|
Pomadki, baza pod cienie, kremy BB, podkłady do makijażu,
|
|
Polyurethane, Polyurethane2, Polyurethane-14, Polyurethane-35
|
PUR Poliuretan
|
Kosmetyki do układania włosów
|
|
Polyimide, Polyimid-1
|
Poliimid
|
Kosmetyki do układania włosów
|
|
Acrylates Copolymer, Acrylates
Crosspolymer, Allyl Methacrylates Crosspolymer, Acrylates/C10-30Alkyl, Acrylate
Crosspolymer
|
AC, ACS Kopolimery akrylowe
|
Żele do włosów, odżywki, maski na bazie hydrożelu, tusze do rzęs, lakiery do paznokci, kremy BB
|
|
Polyquaternium-7
|
Kopolimer chlorku
|
Szampony, odżywki do włosów, mydła, żele do kąpieli, pianki oraz kremy do golenia, lakiery do włosów
|
|
|
|
|
Mikroplastiki w kosmetykach – surowce zastępcze dr hab. Beata Grobelna, prof. UG Pracownia Chemii i Analityki Kosmetyków, Wydział Chemii, Uniwersytet Gdański, Wita Stwosza 63, 80-309 Gdańsk
Jak wybierać kosmetyki bez mikroplastiku?
Aby kupować kosmetyki bez dodatku plastiku można dokładnie
czytać składy. Trzeba mieć jednak na uwadze, że wciąż mogą pojawiać się nowe nazwy dla
mikroplastiku w kosmetykach. Tym samym momentami ciężko odnaleźć się wśród zawiłych substancji i spamiętać te których zdecydowanie chcemy unikać. Stąd drugą opcją jest
kupowanie kosmetyków z certyfikatami.
ECOCERT
Jest najpopularniejszym i najbardziej znanym certyfikatem. Dzieli
kosmetyki na dwie grupy:
kosmetyki naturalne – kosmetyki posiadające min. 95%
surowców naturalnych lub pochodzenia naturalnego, min. 5% surowców i min. 50%
substancji roślinnych musi być certyfikowana jako organiczne;
kosmetyki naturalne i organiczne - kosmetyki, w
których min. 95% surowców musi być naturalnych lub pochodzenia naturalnego,
min. 10% surowców i min. 95% substancji roślinnych musi być certyfikowana jako
organiczne.
Kosmetyki z tym certyfikatem nie mogą:
- zawierać sztucznych zapachów i barwników,
- być testowane na zwierzętach ani zawierać surowców
pochodzących od martwych zwierząt
- mieć składników modyfikowanych genetycznie
- zawierać pochodnych ropy naftowej, syntetycznych tłuszczy i
olejów, silikonów, parabenów i emulgatorów.
Opakowanie kosmetyku z certyfikatem ECOCERT musi być
biodegradowalne. Dodatkowo produkcja kosmetyku nie może mieć negatywnego wpływu
na środowisko. Jeśli w zakładzie produkcyjnym wytwarzane są również kosmetyki
niecertyfikowane, to ich produkcja powinna odbywać się na innych liniach
produkcyjnych.
BDIH
Niemiecki certyfikat nie akceptuje pochodnych ropy naftowej,
sztucznych zapachów i barwników, parafiny, silikonów i kontrowersyjnych
konserwantów. W kosmetykach dopuszczalne są produkty odzwierzęce, takie jak
mleko, miód, wosk pszczeli, ale oczywiście testowanie na zwierzętach było od
początku istnienia certyfikatu zabronione na każdym etapie produkcji.
Soil Association Organic
Certyfikat istnieje już od 1973 roku. Początkowo był jedynie
certyfikatem rolnictwa ekologicznego. Opierał się o zasady ekologii,
uczciwości, troski i zdrowia. Certyfikowanie rozszerzono o kosmetyki w 2002
roku. Wszystkie kosmetyki z tym certyfikatem nie mogą:
- być testowania na zwierzętach
- zawierać składników modyfikowanych genetycznie
- mieć kontrowersyjnych składników chemicznych, będących
przedmiotem badań dotyczących ich potencjalnej szkodliwości
- mieć syntetycznych barwników i zapachów
ICEA Certifica
Certyfikat przyznawany produktom, które powstają w
poszanowaniu środowiska i ludzkiej pracy. Włoska organizacja certyfikuje: żywność, kosmetyki, środki czystości, tkaniny, zielone budownictwo, eko turystykę, społeczną odpowiedzialność biznesu, zrównoważone zarządzanie lasami, produkty z materiałów z odzysku. Kosmetyki z tym certyfikatem:
- nie mogą być testowania na zwierzętach;
- nie mogą zawierać składników modyfikowanych genetycznie;
- nie mogą zawierać substancji z zakazanej listy (m.in. PEG-i, silikony, mikroplastik, pochodne ropy naftowej, kontrowersyjne konserwanty, chemiczne filtry);
- w składzie mają substancje naturalne, roślinne z rolnictwa ekologicznego;
- opakowania nadają się do recyklingu.
Certyfikat Cosmebio
Francuski certyfikat powstał w 2002 roku. Pojawił się w
okresie, gdy nie było żadnych regulacji dotyczących kosmetyków naturalnych i
deklaracji marketingowych. Tym samym producenci mogli głosić co chcieli na
temat swojego produktu, krzycząc jak bardzo jest naturalny, choć rzeczywistość
była zgoła odwrotna. Certyfikowane kosmetyki:
- nie mogą zawierać żadnych
kontrowersyjnych składników, sztucznych zapachów,
- mają mieć więcej olejów i
ekstraktów roślinnych.
Przyznany certyfikat jest weryfikowany co roku, aby
sprawdzić czy producenci nie obniżyli jakości.
USDA Organic
Amerykański certyfikat dla żywności i kosmetyków.
100% organic - Produkty muszą zawierać tylko
składniki pochodzące z upraw ekologicznych (woda i sól się nie liczą).
Organic – produkt musi zawierać minimum 95%
składników pochodzących z upraw ekologicznych (woda i sól się nie liczą).
Pozostałe składniki muszą pochodzić z zaakceptowanej przez certyfikat listy.
COSMOS
W 2002 roku organizacje certyfikujące postanowiły
ujednolicić kryteria certyfikacji i oznaczeń stosowanych na kosmetykach.
Efektem działań jest przyjęcie standardu COSMOS (Cosmetic
Organic Standard), który dzieli kosmetyki według dwóch, głównych poziomów
certyfikacji:
COSMOS NATURAL - kosmetyki z naturalnych
składników, bez określenia minimalnej zawartości roślin pochodzących z upraw
organicznych
COSMOS ORGANIC - kosmetyki, gdzie zawartość składników z roślin
organicznych przekracza 95%
Co na to Unia Europejska?
Przez długi czas Unia Europejska usilnie zbywała temat
mikroplastiku w kosmetykach. Wciąż brakowało rozporządzeń, wytycznych. Ciągle
wymigiwano się, że potrzeba dalszych konsultacji, że trwają prace. Niektóre
kraje nie czekały na Unię i wprowadziły własne zakazy jak Holandia (już 2012 r.).
W 2017 roku Komisja Europejska(KE) zwróciła się do ECHA (Europejska
Agencja Chemikaliów) aby oceniła zagrożenie związane z mikroplastikiem. Co
miało być następnie podstawom do podjęcia działań regulacyjnych dotyczących
mikrodrobin plastiku celowo dodawanych do produktów.
W styczniu 2019 r. ECHA zaproponowała szerokie ograniczenie
stosowania mikroplastiku w produktach wprowadzanych na rynek. KE po otrzymaniu raportu i komentarzy miała opracować plan działania.
30 sierpnia 2022 r. KE przedstawiła projekt
przepisów dotyczących mikrodrobin plastiku. Wynika z niego, że Komisja chce
zakazu wprowadzania do obrotu „cząstek syntetycznego polimeru”. Po drugie
zaproponowano rozwiązania, które mają wyeliminować cząstki plastiku będące
składnikiem na przykład kremów złuszczających.
W projekcie KE bierze na celownik cząstki zawierające co
najmniej 1% tworzywa sztucznego (masa). Ponadto dotyczy cząstek, których
wszystkie wymiary są mniejsze niż 5 mm lub których długość jest mniejsza niż
1,5 cm. Zakaz obejmie również wszystkie polimery syntetyczne, jednak z pewnymi wyjątkami.
Wśród wyjątków są tworzywa sztuczne, których rozkład można wykazać metodami
wymienionymi w projekcie. Konieczne będzie m.in. wykazanie ich zdolności do
degradacji w co najmniej trzech z sześciu przedziałów: glebie, wodzie słodkiej,
wodzie morskiej, osadach rzecznych, osadach morskich oraz na granicy między
wodą morską i osadami morskimi.
Długi czas przejściowy
W przypadku niektórych produktów wyznaczono długi okres
przejściowy, bo aż do 12 lat! Wśród nich są produkty do makijażu w tym szminki
i lakiery do paznokci. W przypadku szminek istnieje szczególne narażenie na
mikroplastik. Spora część jest po prostu „zjadana” w ciągu dnia czy to podczas
posiłku, czy przez przypadkowe oblizanie warg, co w konsekwencji prowadzi do
tego, że drobinki plastiku trafiają do przewodu pokarmowego…
Długie okresy przejściowe, niejasne definicje mikroplastiku tylko
utwierdzają, że najlepiej samemu skupić się na wyborze odpowiednich kosmetyków pielęgnacji.
Stąd warto znać certyfikaty oraz możliwe oznaczeniami plastiku w kosmetykach, aby być świadomym konsumentem.
Literatura
Mikroplastiki w kosmetykach – surowce zastępcze dr hab.
Beata Grobelna, prof. UG Pracownia Chemii i Analityki Kosmetyków, Wydział
Chemii, Uniwersytet Gdański, Wita Stwosza 63, 80-309 Gdańsk
https://echa.europa.eu/pl/hot-topics/microplastics 24.09.2022
https://www.prawo.pl/zdrowie/mikroplastik-w-kosmetykach-powszechny-ale-prawo-na-to-pozwala,496314.html 23.09.2022
https://smoglab.pl/unia-chce-zredukowac-ilosc-uzywanego-mikroplastiku-o-90/ 23.09.2022
http://ec.europa.eu/transparency/comitology-register/screen/documents/083921/1/consult?lang=en 23.09.2022
https://www.actu-environnement.com/ae/news/microplastiques-commission-projet-interdiction-40234.php4 23.09.2022
naturalnieproste - instagram, informacje dotyczące certyfikatów
Komentarze
Prześlij komentarz