W zaskakująco krótkim czasie plastik stał
się nierozłącznym elementem naszego życia. Rocznie produkujemy nawet 359
milionów ton tworzyw sztucznych. To niemalże tyle co 60 Piramid Cheopsa! Śmiało
można powiedzieć, że żyjemy w plastikowym świecie.
Ale zacznijmy od samego początku... od historii
powstania plastiku
Choć dzisiaj plastik wydaje się nam stałym
elementem naszego życia, to jeszcze pod koniec XIX wieku był całkowicie obcym tworem.
1870 – wytworzenie celuloidu
Celuloid jest pierwszym wyprodukowanym
tworzywem sztucznym. Do jego produkcji wykorzystywano już dobrze znany proces
nitrowania celulozy. Niestety tworzywo pozostawiało wiele do życzenia z tego
względu, że nikogo za bardzo nie cieszyła łatwopalność produktu, który na
dodatek pod wpływem wysokich temperatur ulegało odkształceniom. Wyobraź sobie,
że początkowo wykorzystywano celuloid do produkcji protez zębowych! Nie wiem
jak ty, ale nie chciałabym popijając herbatkę z samego rana poczuć nieprzyjemny
posmak kamfory i na dodatek dostrzec w lustrze, że mój uśmiech coś się
zdeformował.
1907 – wytworzenie bakelitu
Bakelit, pierwsze w pełni syntetyczne tworzywo,
czyli nie pochodzące z materiałów naturalnych. Błyskawicznie podbił świat
dzięki swojej lekkości oraz łatwości formowania. Tym samym zaczęto wykorzystywać
go do produkcji m.in. telefonów lub sprzętów AGD.
1909 - wytworzenie kauczuku syntetycznego
Właściwości i pozyskiwanie kauczuku
naturalnego były znane od setek lat, jednak dopiero wytworzenie syntetycznego kauczuku
umożliwiło dynamiczny rozwój. Jednak nie nastąpiło to od razu. Pierwszy sposób
produkcji opracowanej przez Niemca Fredrich Hofmann nie przypadł do gustu. W
końcu kto normalny chciał ładować grube pieniądze w produkcję czegoś co było
skomplikowane i przy tym mało wydajne. Nie sądzę, aby wielu chętnych się
znalazło. Dopiero około 1920 udoskonalono metodę i to ten moment, gdy otwierają
się wrota do produkcji opon samochodowych na masową skalę
1917 – odkrycie z czego zbudowane są
tworzywa sztuczne
Pomimo tworzenia tworzyw sztucznych do
1917 roku wciąż pozostawało zagadką czym tak właściwie są, z czego są zbudowane.
Dopiero niemiecki uczony Hermann Staudinger w końcu rozgryzł tę zagadkę.
Okazało się, że tworzywa sztuczne są zbudowane z wielkich cząsteczek zwanych
polimerami – za co powyższy pan otrzymał Nagrodę Nobla.
Dzięki temu odkryciu nastąpił pewien
przełom i Hermann Staudinger posunął do przodu produkcję coraz to nowszych
tworzyw. Niektórzy z całą pewnością będą bić gorące brawa a inni będą chcieli
obrzucić tego pana nieprzychylnymi spojrzeniami. Jednak zanim zdecydujesz się
znienawidzić jego osobę oraz poprzednich i kolejnych odkrywców tworzyw sztucznych,
to dotrwaj do dalszej części tekstu, gdzie przedstawię, że niestety jesteśmy
skazani na plastik jako cywilizacja.
1935 wyprodukowanie nylonu
Nylon jest tworzywem, który przede
wszystkim zrewolucjonizował rynek pończoch. Ponadto w czasie wojny znalazł
zastosowanie do produkcji spadochronów i innych wyrobów wykorzystywanych przez
wojsko.
Koniec lat 50-tych XX wieku – prawdziwa rewolucja
To ten moment w dziejach ludzkości, który
można uznać z prawdziwą rewolucję. Odkryto możliwość taniego wytwarzania plastiku,
co rozpoczęło masową jego produkcję. Zawdzięczamy to dzięki Karl Ziegler i
Gulio Natta, którzy opracowali podstawowe katalizatory (substancje pozwalające
na przerobienie bardzo tanich substratów na plastik) pochodzące głównie z przeróbki
ropy naftowej.
To jest ten moment, kiedy następuje
eksplozja w produkcji tworzyw sztucznych, ten pik, który doprowadził do
dzisiejszych ponad 300 mln ton rocznie.
Tym samym w niespełna 70 lat plastik
zawładnął naszym światem.
Gdyby jednak nie odkryto plastiku…
Patrząc na dzisiejszy świat, który jest
zalewany przez plastik z każdej strony, aż sama nasuwa się myśl. Gdyby jednak
nie wynaleziono nigdy plastiku. W końcu, gdyby nie ten plastik biedne ryby nie
zjadałyby go i nie umierały z głodu. Gdyby nie ten plastik nie byłoby wielkiej
wyspy śmieci w oceanie. Gdyby nie ten plastik to ocean nie tonąłby w plastiku.
Gdyby nie ten plastik to przynajmniej o jeden kłopot mniej. Jaki świat byłby
lepszy!
Niestety… tego typu pomysł jest zupełnie nierealny.
Obecny poziom naszego życia byłby niemożliwy do utrzymania bez tworzyw
sztucznych Gdyby nie plastik bylibyśmy skazani na korzystanie wyłącznie z
surowców naturalnych. Zważając na fakt, że na Ziemi jest blisko 8 miliardów ludzi
to w zastraszającym tempie nie zostałoby niemalże nic do użytkowania. Można
nawet sądzić, że nie osiągnęlibyśmy tak wysokiego poziomu rozwoju jaki mamy
obecnie.
Generalnie pomysł na stworzenie pierwszego
tworzywa sztucznego (celuloid) powstał z chęci wygrania nagrody! Jedna z firm
produkująca kule bilardowe wyznaczyła pokaźną nagrodę za znalezienie alternatywnego
materiału do ich wytwarzania. A trzeba wiedzieć, że były one produkowane z
kości słoniowej. Tym samym rocznie zabijano kilkanaście tysięcy słoni
afrykańskich. Aż mi serce pęka, gdy tylko o tym myślę i z większą aprobatą
spoglądam na tych, którzy stworzyli celuloid. Choć trochę ulżyli nękanym
słoniom! Jednak, żeby nie było zbyt kolorowo. Tak jak wcześniej już wspominałam
sam celuloid pozostawiał wiele do życzenia. Tak i w tym przypadku nie spełniał
się najlepiej, gdyż siła uderzenia była ponad jego ducha walki i się rozpadał.
Ale nieco ulepszono formułę, która sprawiła, że otrzymano wytrzymalszy
materiał.
Ponadto gdybyśmy wciąż jak w przeszłości
żyli jedynie dzięki naturalnym tworzywom i produktom to musielibyśmy pogodzić
się faktem ich drożyzny, gdyż pozyskanie naturalnych surowców było po prostu drogie.
Tym samym produkty z nich wytwarzane również były drogie i nie dla wszystkich byłyby
dostępne. Niestety trzeba byłoby się pogodzić, że na półkach pojawiłyby się
znacznie wyższe ceny, które momentami może i teraz wprawiają w osłupienie, ale
wtedy byłyby jeszcze wyższe.
Jednakże nie należy się teraz stawać fanatykiem
plastiku i wielbić go na każdym kroku. Tego na tym blogu nie uznaję i tę zasadę
proszę sobie zapamiętać. A to dlatego, że plastik jest problemem i to naprawdę
ogromnym.
Problem na globalną skalę
 |
| Fot. Francis Perez |
Tylko pod żadnym pozorem proszę nie
myśleć, że skoro nie da się bez plastiku żyć, to nic nie należy robić z tym problemem.
Wystarczy przytoczyć kilka bezwzględnych liczb, aby sobie uświadomić, że mamy
do czynienia z problemem na globalną skalę; z problemem, który już dawno
wymknął się spod kontrolo.
- Co roku do mórz i oceanów trafia od 8 do 12,7 milionów ton plastiku, to tak
jakby co minutę wyrzucać do nich zawartość jednej ciężarówki plastikowych
opadów.
- Do 2050 roku w morzach i oceanach będzie więcej plastiku niż ryb.
- W okolicach Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci organizmy morskie jedzą
więcej plastiku niż swojego naturalnego pożywienia.
- Ryzyko chorób raf koralowych wzrasta z 4% do 89% po kontakcie z plastikiem
znajdującym się w morskich wodach.
- Coca Cola produkuje rocznie 120 miliardów plastikowych butelek. Gdyby zostały
ułożone jedna za drugą powstałby odcinek 700 razy dłuższy niż równik.
- W samych Stanach Zjednoczonych w ciągu 1 sekundy otwieranych jest 1500
plastikowych butelek.
- Tworzywa sztuczne są dosłownie wszędzie, bo zostały znalezione nawet na
głębokości 11 km
Jeśli te fakty nie przemawiają do ciebie,
nie budzą żadnego przerażenia to nie wiem co tego dokona. Być może następne teksty,
w których będę wspominać o mikroplastiku i nanoplastiku. Być może to choć w
drobnym stopniu poruszy twoją duszę i zmusi do przemyślenia tego co się dzieje
w otaczającym nas świecie. Być może jesteś jedną z tych osób, które bezmyślnie wyrzucają
butelkę w lesie, być może następnym razem już tego nie zrobisz.
Jednak wierzę, że należysz do tych osób, które
nie przechodzą obojętnie obok takich informacji. Wierzę, że mam do czynienia z
człowiekiem, który chce zmian. Ja również należę do takich ludzi, którzy z
przerażeniem spoglądają na to co się dzieje. Ale gdzieś w środku toczy się bunt
na nieme przyzwolenie, na bierność. I wierzę, że razem możemy czegoś dokonać! Pomimo
niekończących się negatywnych informacji, które napływają z każdej strony, to wciąż
pozostaję optymistką, może momentami niepoprawną, ale taka właśnie jestem. I o
tym również będę pisać o zmianach, które zachodzą, które budzą promyk nadziei –
żeby nie pozostać tylko w cieniu tego co złe.
Także zapraszam do pozostania ze
mną, gdyż mam jeszcze wiele do przekazania Tobie!
Komentarze
Prześlij komentarz